
Marsela Lazellari
Druri ka dale nga xheneti
“Druri ka dale nga xheneti “thote shprehja:dhe ne shqiperi zbatohet me te gjithe kuptimin e saj.Jemi nje shtete qe pretendojme te hyjme ne bashkimin europian,nje nga vendet qe na premtojne shume pavarsisht kush eshte ne pushtet(…….)por nuk bejne asgje…
Me thoni ju lutem pavarsisht kush ka qene dhe eshte ne pushtet ka permisuar vendin e gruas ka ulur sadopak pak perqindjen e grave te dhunuara ?
Aaskush askush…
Eshte e vertete qe dhuna ndaj gruas eshte nje dukuri boterore por eshte dhe shume e vertete qe vendi yne mban perqindjen me te larte ne perhapjen e ketij fenomeni ne te gjithe ballkanin,ky fenomen eshte nje plage qe nuk mbyllet kurre po nuk pati kuren e duhur dhe te vazhdueshme.
Valle sa shekuj duhet te kalojne qe ky fenomen te zhduket ose te paksohet ne perqindje te madhe ,ne ke epoke historike jetojme tani ,qe heshtim per dhunen?
Emancipimi I gruas ne rredhen historike ka kaluar disa etapa.
Ne lashtesi gruaja kishte nje rol te vecante ,burrat ne kete perjudhe kishin rol dytesor kjo epoke quhej matriakalizem nena ishe sunduesja e te gjithave,por ne kemi te njejte rol ne kohen tone?’sa pjyetje te veshtire…
Matriakalizmi ,dicka qe zgjati shume pak,me pas kaluam nga rendi primitive ne ate skllavopronar,dhe feudale gruaja humbi shume te drejta akoma dhe ne perjullen feudale,post-feudale grate nuk kishin asnje te drejte pervec disa perjashtimeve.
Atehere ke duhet te Mallkojme qe Kemi lindur femra….?
Ne shoqerine shqitare degjojme shpesh fjalet…” sje burre,te komandon gruaja”...,”burri punon burri ka kuleten ai komandon…”burri duhet te komandoj ,burri duhet te leje shenja ne trupin e grave ,ne zemren dhe shpirtin e tyre,ai duhet te le uretjen pergjithcka ,tek femijet...burri pra ka te drejte…
Dhe sigurisht kjo shpjegohet me faktin se akoma shoqeria shqiptare eshte patriakale,dominimi I burrave ka histori te gjate ne jeten sociale.
Ne vitet 1700 -1800 veme re nje ndryshim ne ligjin salik I Karlit 6 e pas kaq shume kohesh me fillimin e revulicioneve-demokratiko bogjeze veme re dryshimin e madh te emacipimit.
Keqtrajtimi I grave ,dhuna e vazhdueshme nuk eshte nje peralle por eshte ralitet historik , ne aktualitetin e sotem,nuk eshte nje peralle qe ka fund te bukur por nje plage e shoqerise,ralitet I hidhur ...,eshte nje pickim gjarperi,helmim I trupit helmim I shoqerise,qe duhet kuruar ne momentin e duhur ,dhe se pari duhet nisur duke lidhur pjesen e pickuar ,dhe duhet hequr helmin nga vendi I pickuar aq sa mundemi dhe pasi te jepet antivipera I duhur...po valle kush eshte?
Emacipimi I gruas eshte permendur thjesht si princip,por ne te vertete ka qene e ndrydhur dhe ka marre pjese shume pak ne vendimarrje. Valle ne sot ne ke epoke jetojme?
Ne epoken mesjetare qe gruaja dhunohej psikologjikisht,ne epoken e kanunit te Lek Dukagjinit qe sidomos ne pjesen veriore te Shqiperise gruaja kishte humbur cdo te drejte ,apo ne perjudhen e luftrave boterore,ne fuqine e e mbretit Zog qe nisen te behen disa dryshime,apo ne epoken e sketerbehut qe ishe me pare ne te cilen gruaja kishte nje rol me te rendesishem.Ju lutem me thoni ne ke epoke jetojme tani,cila epoke po perseritet……..?ne ke epoke, perjudhe mund te renditet dhuna ndaj grave e shoqerise aktuale ne shqiperi,ne ke perjudhe historike mund te vendosen trupat e nxirre nga goditjet ,lotet,lotet e femijve dhe tronditja psiqike- psikologjike e vajzes e gruas e NENES dhe e femijes qe veshgon dhe sben dot asgje,vetem se te jete telespektator te nje thrileri.(…)
Sa do qe kohet e fundit ka rritje boterore te arsimit te gruas qe mendohet qe do kete nje ulje te grave qe pranojne dhunen,fatkeqsisht ne vendin tone nuk ndodh keshtu,se grate kane frike nga llafet ….thashethemet kane frike nga mentaliteti shqiptar,frike qe jeta private e familjares te jete e hapur per ceshtje qe prekin te drejtat e cdo pjestari te familjes dhe sidomos grate…burri ka kuleten ai komandon,jojo jo nuk eshte e drete,po eshte e vertete se gjendja ekonomike ne vendin tone eshte shume e veshtire dhe se ndihma sociale qe kemi nuk eshte e mjaftueshme,po gjithcka duhet te nisi nga grate duhet te dalin nga kjo gracke…….per te miren e tyre dhe brezit te ri.
Si ne mundet te heshtim me, kur dhunohet nje vajze nje grua nje nene,…se kuptoj,me shume na pelqen te komentojme te tjeret ,politiken sesa ceshtje shume te rendesishme si dhuna ndaj grave ,vetem asgje sbehet ,por te gjithe bashke mundemi...cfare duhet te presim qe te dodhe dhe ne familjet tona?
Jam e sigurt se dhe atehere do heshtnit…po ju lutem jo(…)
Pavarsisht se kane kaluar shume epoka ka kaluar epoka qe grate quheshin:”Fabrike femijesh”,akoma dhe sot kemi mos respektim te te drejtave te gruas,keqtrajtimin e saj….dhe per kete fenomen kemi te gjithe faj dhe vete grate jan ne nje fare menyre fajtore…
Ne shume raste kur pjyet nje grua te dhunuar ne shoqeine tone ,cfare ke, cfare te ka ndoshur ,pavarsisht se shenjat e saj flasin ajo pergjigjt:rashe dhe u godita,me goditi cuni ose vajza duke luajtur pa dashje,me goditi” lopa”.raste te vecanta tregojne te verteten,qe e ka goditur nje kafshe po cfare lloj kafshe valle?Kafsha politike sipas Aristotelit.